مساله صنعتی هزینه یابی مرحله ای تنظيم گزارش هزینه و جدول مقداري توليد

[حسین صابری]

مثال؛ شرکت الف از سیستم هزینه یابی مرحله ای استفاده میکند، اطلاعات مربوطه به مرحله سوم خود را بشرح زیر ارائه نموده است...

انتقالی از مرحله قبل 50/000 واحد تکمیل شده 30/000 واحد در جریان ساخت ابتدای دوره 10/000 واحد در جریان ساخت پایان دوره 20/000 واحد و مابقی کالاها ضایع گردیده اند.

60%ضایعات غیرعادی و در نقطه 40% می باشد 80% مابقی ضایعات ؛ ضایعات عادی گسسته و 20% پیوسته می باشد. ضایعات عادی گسسته در دو نقطه 20% و 75% حادث شده است. که نیمی از آن در نقطه 20% و نیمی دیگر در نقطه 75%... کالای در جریان ابتدای دوره در نقطه 65% و کالای در جریان ساخت پایان دوره 80% آن در نقطه 25% و مابقی در نقطه 95% می باشد. در این مرحله دو ماده آلفا و بتا وارد فرایند تولید می شود. ماده آلفا در ابتدای فرآیند و ماده بتا در نقطه 80% وارد می شود. هزینه های انتقالی از مرحله دوم 50/000/000 ریال هزینه ماده آلفا 30/000/000 ریالو هزینه ماده بتا 15/000/000 ریال می باشد هزینه های تبدیل نیز 25/000/000 ريال است.

لازم به ذکر است؛ هزینه های کالای در جریان ساخت ابتدا 18/000/000 ریال می باشد.

مطلوبست؛ تهیه گزارش هزینه شرکت به روش قیمت گذاری FIFO

[حسین صابری]

حل :

برای حل این مثال ابتدا باید مقدار ضایعات را با استفاده از جدول مقداری تولید محاسبه کرد

جدول مقداری تولید:

واحد های اقدام به تولید (انتقالی از مرحله قبل)	50/000
کالای در جریان ساخت ابتدای دوره	10/000
جمع		60/000
کالای در جریان ساخت پایان دوره	20/000
کالای تکمیل شده	30/000
ضایعات (کل ضایعات)	10/000
جمع		60/000

بنا بر محاسبات جدول بالا کل ضایعات 10/000 واحد است .

حالا طبق اطلاعات مسئله ریز ضایعات را محاسبه میکنیم:

شرح	تعداد	محاسبه
ضایعات غیرعادی (40%)	6/000	10/000*%60
ضایعات عادی پیوسته	800	10/000*%40*%20
ضایعات عادی گسسته (20%)	1/600	10/000*%40*%80*%50
ضایعات عادی گسسته (75%)	1/600	10/000*%40*%80*%50

مرحله بعد محاسبات تعدادی مربوط به کالای در جریان ساخت پایان دوره است:

شرح	تعداد	محاسبه
کالای در جریان ساخت پایان دوره 25%	16/000	20/000*%80
کالای در جریان ساخت پایان دوره 95%	4/000	20/000*%20

حالا نوبت به رسم جدول معادل آحاد میرسه.

با توجه به نمودار بالا:

شرح	انتقالی	ماده آلفا	ماده بتا	تبدیل	محاسبات
شروع و تکمیل	20/000	20/000	20/000	20/000	30/000-10/000
کالای در جریان ابتدای دوره	0	0	10/000	3/500	10/000*(%100-%65)
کالای در جریان ساخت پایان دوره 25%	16/000	16/000	0	4/000	16/000*%25
کالای در جریان ساخت پایان دوره 95%	4/000	4/000	4/000	3/800	4/000*%95
ضایعات غیرعادی (40%)	6/000	6/000	0	2/400	6/000*%40
ضایعات عادی گسسته (75%)	1/600	1/600	0	1/200	1/600*%75
جمع	47/000	47/600	34/000	34/900

تا اینجا تقریباً قسمت اصلی مسئله حل شده برای بقیش رو انشاء الله فردا بررسی میکنیم.

اگر دوستان مشکلی داشتند همینجا مطرح کنند تا بررسی کنیم.

<!--[if !mso]> Normal 0 false false false false EN-US X-NONE FA

[حسین صابری]

قبل از ادامه بحث لازم میبینم که کمی مبحث ضایعات رو باز کنم تا معادل آحادی رو که در پست قبل محاسبه کردیم بهتر مفهوم بشه:

از نظر حسابداری صنعتی ضایعات به چند روش تقسیم بندی میشه که من سعی میکنم همه رو یکی یکی تعریف کنم و مثال بزنم و روش برخورد رو با هریک در جدول معادل آحاد بیان کنم.

برای تشریح راحتتر بحث ضایعات ما ضایعات را به 4 دسته تقسیم میکنیم.

1- ضایعات عادی گسسته:

تعریف : ضایعاتی هستند که به طور عادی در یک نقطه از خطوط تولید رخ میدهند و وقوع آنها قابل پیش بینی است اما مدیریت نمیتواند از حادث شدن آنها جلوگیری کند ( قابل پیش بینی و غیر قابل پیش گیری )

مثال : فرض کنید در خط تولید دستگاهی داریم که با برش آلیاژی ار فلز برای ما مهره درست میکند. به علت نامرغوب بودن جنس آلیاژ ورودی معمولاً از هر 100 پیچ تولیدی 5 عدد آن غیر قابل استفاده میباشد. اما امکان تغییر آلیاژ ورودی را نداریم.

جدول معادل آحاد : روش برخورد با ضایعات عادی گسسته در جدول معادل آحاد بستگی به درصد تکمیل آن دارد زیرا هزینه های مربوط به ضایعات عادی گسسته باید فقط به آحادی تخصیص یابد که از نقطه ضایعات گذشته اند. یعنی اگر در فرایند تولید کالای در جریان ساختی داریم که درصد تکمیل آن از ضایعات عادی گسسته کمتر است باید ضایعات عادی گسسته را در معادل آحاد حساب کنیم تا هزینه آن را فقط به سایر محصولاتی که از نقطه ضایعات گذشته اند تخصیص دهیم. زیرا با محاسبه نکردن ضایعات در جدول معادل آحاد در واقع هزینه های آنرا به همه محصولات تخصیص داده ایم (حتی به کالای در جریان ساختی که از نقطه ضایعات نگذشته اند و در واقع هنوز ضایعات مربوط به خود را نداده اند)که این حرکتی بسیار ناجوانمردانه است.

برای روشن تر شدن قضیه یک مثال میزنم:

فرض کنید 5 دزد با کمک هم بانکی را سرقت کرده اند و توانسته اند مبلغ 5000 میلیون ریال را به سرقت ببرند و حالا دور هم جمع شده اند که مبلغ سرقتی را بین هم تقسیم کنند.خوب تا اینجا مشخص است که سهم هریک از آقایان دزد مبلغ 1000 میلیون ریال میشود.

اما فرض کنید نام یکی از سارقان ضیاع (شبیه ضایعات) است. 4 نفر از دزدان تصمیم میگیرند که دزد پنجم یعنی آقا ضیاع را به لقاء الله فرستاده و غنایم را بین خود تقسیم کنند. مشخص است که پس از این نامردی سهم هریک از دزدان به مبلغ 1250 میلیون ریال میرسد. این در واقع همان کاری است که ما با ضایعات عادی میکنیم (اگر آنرا در جدول معادل آحاد ذکر نکنیم) یعنی آنرا سهمی هزینه ها را به آن نمیدهیم و سهمی که باید به ضایعات میرسیده بین سایر محصولات تقسیم میشود. مانند مثال که سهم آقا ضیاع (1000 ریال) بین هریک از دزدان تقسیم شد و مبلغ 250 میلیون ریال به هر دزد رسید (1000/4).

از اونجایی که دزدها کلاً جماعت نامردی هستند از بین اون چهار نفر نامرد کمال(مشابه کالای تکمیل شده) از بقیه خیلی نامردتره (در اوج نامردی) و تصمیم میگیره به اون چهار نفر دیگه خیانت کنه. به همین منظور میره و موضوع رو به ضیاع لو میده ضیاع هم که از این حرکت خوشش میاد قول میده که همه سهم خورش رو بده به کمال بنابر این ضیاع در جلسه تقسیم مبلغ حاضر میشه و همه سهم خودش رو (1000 ريال) میده به کمال بنا براین در انتهای جلسه کمال 2000 ريال سهم میگیره و بقیه هر کدوم 1000 ریال (غیر از ضیاع که سهم خودش رو بخشیده در قبال نجات جونش).

خوب این مشابه اینه که ما ضایعات رو در جدول معادل آحاد درج کنیم تا سهمش از هزینه ها مشخص بشه و بعد بتونیم اون سهم رو فقط به کالاهای تکمیل شده (و یا کالاهایی که درصد تکمیل آنها از ضایعات بیشتر است) تخصیص دهیم.

پس به طور خلاصه باید گفت: حتی اگر درصد تکمیل یکی از کالاهای در جریان ساخت (در صورتی که بیش از یک کالای در جریان ساخت داریم) کمتر از ضایعات عادی گسسته باشد این ضایعات در جدول معادل آحاد درج میگردند و اگر در صد تکمیل همه کالاهای در جریان ساخت بیش از ضایعات عادی  گسسته باشد این ضایعات در جدول معادل آحاد درج نمیگردند تا بهای تمام شده آنها بین همه محصولات سر شکن گردد

2- ضایعات غیر عادی گسسته:

تعریف : ضایعاتی هستند که به طور غیر عادی در یک نقطه خطوط تولید رخ میدهند و وقوع آنها غیر قابل پیش بینی است اما مدیریت میتواند از حادث شدن آنها جلوگیری کند (غیر قابل پیش بینی و قابل پیش گیری )

مثال : در همان مثال قبل فرض کنید این بار علاوه بر جنس آلیاژ که باعث خرابی 5% مهره ها میشود دستگاه به علت بی توجهی کارگر از حالت نرمال خارج شده و 10% مهره های تولیدی را خراب تولید نموده است. واضح است که این بی توجهی غیر قابل پیش بینی بوده اما میتوانسته رخ ندهد (قابل پیشگیری).

جدول معادل آحاد : ضایعات غیر عادی همواره در جدول معادل آحاد محاسبه میگردند تا بهای تمام شده آنها به عنوان زیان شناسایی گردد.

از دیدگاه دیگری ضایعات به دو دسته پیوسته و گسسته تقسیم میشوند:

3- ضایعات عادی پیوسته :

تعریف : ضایعاتی هستند که به طور عادی در کل فرآیند تولید به طور یکنواخت رخ میدهند و وقوع آنها قابل پیش بینی است اما مدیریت نمیتواند از حادث شدن آنها جلوگیری کند ( قابل پیش بینی و غیر قابل پیش گیری )

مثال : فرض کنید در یک کارخانه تولید لبنیات در یکی از دایره ها که مخصوص تولید ماست میباشند مجبورند شیر را بجوشانند بنابراین در کل طول این مرحله شیر وارده دچار کاهش میگردد و این فرآیند به ناچار باید رخ دهد و (قابل پیش بینی و غیر قابل پیشگیری)

جدول معادل آحاد : ضایعات عادی پیوسته در جدول معادل آحاد درج نمیگردد ( بهای تمام شده آنها بین همه مجصولات سرشکن میگردد)

4- ضایعات غیر عادی پیوسته :

تعریف : ضایعاتی هستند که به طور غیر عادی در کل فرآیند تولید به طور یکنواخت رخ میدهند و وقوع آنها غیر قابل پیش بینی است و مدیریت میتواند از حادث شدن آنها جلوگیری کند ( غیر قابل پیش بینی و قابل پیش گیری )

مثال : فرض کنید در همان کارخانه تولید لبنیات کارگری به اشتباه درجه حرارت را بیش از حد تعیین کرده باشد بنابر این در کل فرآیند تولید شیر بیش از آنچه میبایست بخار شده است. (این اشتباه غیر قابل پیش بینی و قابل پیشگیری است)

جدول معادل آحاد : ضایعات غیر عادی پیوسته در جدول معادل آحاد درج میگردد و درصد تکمیل آن 100% در نظر گرفته میشود.